Γεώργιος Π. Χρούσος*

Η ομιλία αφορά την ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων και αναδεικνύει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης κοινωνίας: την αυξανόμενη ψυχολογική επιβάρυνση των παιδιών και των νέων υπό την επίδραση του χρόνιου στρες και της ψηφιακής ζωής.

Σύμφωνα με τα δεδομένα που παρουσιάζονται, οι σημερινές γενιές παιδιών και εφήβων βιώνουν αυξημένα επίπεδα άγχους, θυμού, και/ή συναισθηματικής παραίτησης. Το χρόνιο στρες, που τροφοδοτείται από την οικονομική αβεβαιότητα, τις κοινωνικές κρίσεις, την πανδημία, τους πολέμους και την ταχύτατη τεχνολογική αλλαγή, επηρεάζει βαθιά τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο. Παράλληλα, η υπερβολική έκθεση στις οθόνες και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας του παιδικού εγκεφάλου, επηρεάζοντας την προσοχή, τη μάθηση, τον ύπνο, τη σωματική δραστηριότητα και την κοινωνική αλληλεπίδραση.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη σημασία των πρώτων χρόνων ζωής, κατά τα οποία διαμορφώνονται τα βασικά νευρωνικά κυκλώματα του εγκεφάλου. Η ποιότητα της σχέσης με τους γονείς, το παιχνίδι, η μάθηση, και η ανθρώπινη επαφή αποτελούν θεμέλια της ψυχικής ανθεκτικότητας. Αντίθετα, η υπερβολική εξάρτηση από το διαδίκτυο και η αντικατάσταση του παιχνιδιού από την οθόνη οδηγούν σε μειωμένη συναισθηματική ωρίμανση και δυσκολία προσαρμογής στη ζωή.

Καταλήγει σε προτάσεις πρόληψης:

• περιορισμό των smartphones στα σχολεία,
• καθυστέρηση πρόσβασης των παιδιών στα social media,
• ενίσχυση του αθλητισμού,
• περισσότερη επαφή με τα βιβλία και
• κυρίως περισσότερη διαπροσωπική επικοινωνία και ελεύθερο παιχνίδι.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι η προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών δεν αποτελεί μόνο οικογενειακή υπόθεση, αλλά κρίσιμη κοινωνική και πολιτισμική επένδυση για το μέλλον της ανθρωπότητας.

*Ακαδημαϊκός, Ομότιμος Καθηγητής Παιδιατρικής & Ενδοκρινολογίας Ιατρικής ΕΚΠΑ, επικεφαλής στην έδρα της UNESCO Εφηβικής Υγείας, Πρόεδρος στο Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur.